3-10-2018

Zelfzorg in Bolivia, Buurtzorg in Nederland

In Nederland werk ik bij Buurtzorg Nederland, de thuiszorgorganisatie die wereldwijd geroemd wordt vanwege haar zelfsturingsmethodiek. Het principe zelfzorg boeit mij dan ook al jaren. In Bolivia spreken ze over autosociocuidado. Ik leg je uit wat het is en waarom het overeenkomsten vertoont met Buurtzorg.

Tijdens een van de bezoeken aan lokale Boliviaanse projecten van Mensen met een Missie hoorde ik een zin die mij niet meer los liet: una persona vale más que un mundo. Letterlijk vertaald betekent dit: één persoon is meer waard dan de wereld.

Vrouwen die te maken hebben met geweld leren voor zichzelf te zorgen.

Boliviaanse vrouwen die te maken hebben gehad met huiselijk geweld leren in workshops goed voor zichzelf te zorgen (autosociocuidado). Ze worden getraind om te voelen dat zij de belangrijkste zijn, ongeacht wat een ander van ze vindt. Dat reikt ver, want vaak legt de eigen (schoon)familie veel druk op hen. Ze zien liever niet dat de vrouw de man verlaat en pushen haar om weer terug te keren naar een onveilige, gewelddadige omgeving. Daardoor voelt deze groep vrouwen zich nog geïsoleerder.

In je kracht staan

Zelfzorg is een term uit de verpleegkunde die de mate aangeeft waarin een patiënt/zorgvrager voor zichzelf kan zorgen. Het thema is bij cliënten, maar ook bij de medewerkers, een continu punt van aandacht. Hierbij hoort het vermogen jezelf op deze punten kritisch te kunnen aanspreken. Zorg ik goed voor mezelf? Wat heb ik nodig om dat wel te kunnen doen? Waar kan ik ondersteuning en hulp vragen?

Een sfeer van vertrouwen, veiligheid en betrokkenheid is cruciaal bij zelfzorg.

Bij Buurtzorg gaan we uit van de eigen verantwoordelijkheid om goed voor jezelf, maar ook voor het team te zorgen. Daartoe creëren we een sfeer van vertrouwen, veiligheid, betrokkenheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Hierdoor durf je elkaar eerder aan te spreken, vanuit de beste intenties en in een open dialoog. Immers, soms overzie je het allemaal even niet meer. Door bekwaam door te vragen kunnen collega’s of coaches ertoe bijdragen dat je zelf weer ziet wat er nodig is om opnieuw in je kracht te komen staan, oftewel weer goed voor jezelf te kunnen zorgen.

Zelfzorg in Bolivia

De workshops in Bolivia zijn vergelijkbaar georganiseerd met de werkstructuur van Buurtzorg. In kleine groepen van maximaal 12 mensen ondersteunen trainers kwetsbare vrouwen bij het vergroten van de eigen zelfsturing. De groep mag niet groter zijn, omdat grotere groepen een negatieve uitwerking hebben op het gevoel van veiligheid en de vertrouwelijkheid.

Er is veel aandacht voor het doorbreken van traditionele patronen.

Bij verschillende trainingen wordt er veel aan lichaamswerk gedaan, om daarmee opgeslagen emoties weg te halen en weer ontspannen te geraken. Vanuit deze ontspannende houding wordt de rationale component aangeraakt. Taboes worden bespreekbaar gemaakt en er is veel aandacht voor het doorbreken van traditionele patronen om daarmee gendergelijkheid te creëren.

Van onderop aanpakken

Wanneer zaken van onderop worden opgepakt – dé manier is om verandering vorm te geven – kan aanpak succesvol zijn. Verandering bewerkstelligen vanuit een autoriteit of een wet, werkt mijn inziens niet. In Bolivia is een wet vastgesteld, Wet 348, die het geweld tegen vrouwen moet voorkomen, maar in de praktijk een papieren tijger blijkt te zijn.

De wet tegen geweld tegen vrouwen blijkt een papieren tijger te zijn.

In Bolivia heb ik aan verschillende workshops mogen deelnemen om te ervaren wat er wordt gedaan om zelfzorg te vergroten. De workshops met jongeren zijn mij het meeste bijgebleven. Lees hier waarom.

Foto’s: Stephanie Broekarts

31-10-2018

Moed

Bijna een maand is alweer voorbij sinds ik terug ben uit Bolivia, maar er is nog geen dag geweest dat ik er niet even aan heb teruggedacht. De reportersreis voor… lees verder

Reporter: Carol Dohmen
Land: Bolivia