19-07-2017

Vrouw van de dood

Als je man komt te overlijden en je wordt weduwe, is dat al erg genoeg. In Uganda wordt je als weduwe ‘geërfd’ door een mannelijk familielid van je man, vaak een broer maar soms ook een vader. Wil je dat niet, dan word je als Woman of Death (vrouw van de dood) of zelfs als heks buiten de gemeenschap geplaatst.

‘Widow inheritance’ of ‘bride inheritance’ is een sociaal en cultureel hardnekkig gebruik in Uganda. De gedachte erachter is sociale bescherming. Het gebruik is bedoeld om de weduwe en haar kinderen financieel te ondersteunen en de erfenis van haar overleden man binnen de familiebloedlijn te houden. Zoals met veel oude gebruiken, zie je dat ook in dit geval dat vrouwen assertiever worden en voor hun rechten opkomen. Ze willen zelf bepalen of ze opnieuw trouwen en met wie zij trouwen.

Weduwen wegzetten als Women of Death is hun ‘oplossing’.

Bedreiging voor de mannen

En dat vormt een bedreiging voor de mannen binnen een gemeenschap. Zij willen graag de baas over de vrouwen blijven. Ze zijn bang dat alleenstaande vrouwen andere vrouwen beïnvloeden om ook op zichzelf te gaan wonen, onafhankelijk van mannen. Het wegzetten van weduwen als Women of Death of heksen is hun ‘oplossing’. Zelfs al houden mannen in Uganda nog zoveel van hun moeders, bij dit gebruik leggen zij zich neer.

Ugandese weduwes willen zelf bepalen met wie zij hertrouwen.

Toen Judith weduwe werd, kreeg zij hulp uit haar gemeenschap

 

Weduwe Judith Laporo

Toen dit verhaal mij ter ore kwam, wilde ik in de plaats Labworomo graag een weduwe interviewen. Judith Laporo, 64 jaar oud, was bereid om met mij te praten. Haar man verdween in 1991 tijdens de burgeroorlog. Hij was soldaat in het Ugandese leger en rebellen van de LRA jaagden op hem. Hij liep weg. Judith: “Tot op de dag van vandaag weet ik niet of hij is vermoord of nog leeft, hij kwam nooit terug. Ik was sinds die tijd dan wel weduwe, maar kreeg hulp uit mijn gemeenschap. Ik kon in het huis van mijn ouders gaan wonen en werd niet als vrouw van de dood gezien.”

Judith’s man verdween in 1991 tijdens de burgeroorlog.

Acht kinderen overleden

Ik kom in deze gemeenschap veel vrouwen tegen die enorme aantallen kinderen kregen en er ook veel verloren. Judith kreeg in totaal 11 kinderen. Daarvan zijn er nog maar drie in leven: twee jongens en een meisje. Van ieder kind weet ze nog exact te vertellen wanneer het werd geboren. Mijn aanname was dat de kinderen zouden zijn ontvoerd of vermoord tijdens de burgeroorlog, omdat die in de regio Palero op z’n hevigst was. Maar niets bleek minder waar. Judith: “Mijn eerstgeboren kind werd ziek en stierf. Twee van mijn kinderen kregen een verkeersongeluk en vijf kinderen werden dood geboren.”

Wat een ijzersterke vrouw, respect!

IJzersterk

Judith werkt nu twee jaar voor de stichting Fowode (Forum For Women in Democracy), een stichting uit het netwerk van Mensen met een Missie. Judith: “Ik stimuleer jonge vrouwen om naar school te gaan en niet te vroeg te trouwen. Daarnaast zet ik mij in om alcoholisme onder de jeugd tegen te gaan. Een hardnekkig probleem hier. Ik houd mij ook bezig met het verstrekken van startkapitaal via Village Savings & Loans Association.”
Daar zit ze dan tegenover me met haar strakke, stoere blik. Ik kan maar één ding denken: wat een ijzersterke vrouw, respect!