24-02-2016

Sporen van de apartheid

Op de eerste dag van onze reis bezoeken we een townships. Deze sloppenwijken zijn zo tekenend voor mijn persoonlijke beeld van Zuid-Afrika. Langa ligt vlak buiten Kaapstad en is met het oprichtingsjaar 1923 de oudste sloppenwijk uit de regio.

Het eerste dat me opvalt, is het gezang. En de drukte. Tientallen auto’s staan geparkeerd voor en rond de ‘Stadsaal’, waaruit luide muziek klinkt. Het is zondag in Langa, een township aan de rand van Kaapstad, en de kerkdienst wordt druk bezocht. Jong en oud heeft zich opgetut voor één van de twee kerkdiensten van vandaag.

Volgens Sugar, trotse inwoonster van Langa en onze goedlachse gids, heeft de sterkte toestroom van bezoekers te maken met de hechte gemeenschap binnen de township. “Iedereen kent en helpt elkaar hier,” vertelt ze. “Als ik te weinig rijst heb voor mijn kinderen, of mijn tafel gaat kapot, loop ik naar mijn buren en andersom. We hebben weinig, maar delen zo veel mogelijk. Daarom keren mensen die de township verlaten op zondag terug naar deze kerk – voor het gemeenschapsgevoel.”

Gratis huizen

Townships zijn bepalend voor het beeld van Zuid-Afrika. Deze woongebieden, aan de rand van verschillende steden, werden tot de apartheid toegewezen aan de “niet-blanke” inwoners van Zuid-Afrika. Ruim twintig jaar na de afschaffing van de apartheid staan we in een township en lijkt dat beeld nog steeds te kloppen. Sugar vertelt dat er misschien qua inwoners weinig is veranderd, maar dat de overheid wel degelijk investeert in de townships . Allerlei projecten voorzien inwoners in goedkope of zelfs gratis huizen.

Vijfentwintig jaar na de apartheid lijkt het beeld van ‘niet-blanke’ townships nog steeds te kloppen.

Tijdens de rondleiding zien we armoedige houten krotten, niet meer dan een paar planken en een aluminium plaat als dak, naast statige bungalows, inclusief voor- en achtertuin (Sugar: “Het Beverly Hills van Langa”). Ook binnen de township bestaat ongelijkheid tussen arm en rijk -of misschien eerder arm en iets minder arm. Ik schrik van de staat van sommige hokken, de meesten staan zo dicht op elkaar gestapeld dat ik er niet aan moet denken wat er gebeurd als er brand uitbreekt. Alsof Sugar mijn gedachte heeft gelezen vertelt ze dat er regelmatig brand is binnen veel townships. Bij een van de laatste branden in township Masiphumelele – ironisch gelegen op Kaap de Goede Hoop- raakten 4.500 mensen dakloos.

Armoedige houten krotten staan naast statige bungalows.

Elke centimeter benutten

Het voelt een beetje vreemd, zo door mensen hun buurt te lopen alsof het een attractie is. In een van de huizen mogen we binnenkijken. In de eerste kamer, zo groot als een grote badkamer, slapen vier mensen. En staat een pan te pruttelen – “ohja, en we koken hier ook”, zegt de eigenares van de kamer. Met vier mensen op zo’n kleine oppervlakte leven is een hele opgave, maar wat opvalt is de vindingrijkheid van de bewoners. De ruimte oogt ordelijk en elke vierkante centimeter wordt slim benut. Toch vraag ik me af of ik de bewoonster daarvoor moet feliciteren of om betreuren. De situatie in Langa doet me denken aan de trieste wildernis in Calais en Duinkerke, waar de inwoners niet leven, maar overleven.

Met vier mensen op zo’n kleine oppervlakte leven is een hele opgave, maar de bewoners zijn vindingrijk.

Levensgrote contrasten

We rijden Langa uit en Kaapstad in, het contrast had niet groter kunnen zijn. Mensen wandelen over de brede boulevards, terrassen zitten vol met zonaanbidders. Hoe is het mogelijk dat mensen binnen zo’n kleine afstand op zulke verschillende manieren leven? Ik was gewaarschuwd voor de grote ongelijkheid binnen Zuid-Afrika, maar ik ben toch even volledig murw geslagen. En dit is nog maar dag een.

 

25-02-2016

Leven in en van puin

We zijn vandaag in township Sobantu aan de rand van Pietermaritzburg. Naast deze sloppenwijk is een gigantisch vuilnisbelt gelegen. De typische lucht van verrotting en verbrand plastic komt me tegemoet. Het… lees verder

Reporter: Bieke De Mol
Land: Zuid-Afrika