12-07-2017

Het koe-conflict

In het dorp Labworomo, in het noorden van Uganda, zit ik in de schaduw van een grote boom en praat met Paul en Patrick. Het is bijzonder dat de twee jonge mannen hier zo naast elkaar zitten. Enige tijd geleden was het nog ondenkbaar dat de twee ook maar enig woord zouden wisselen. De mannen vertellen mij wat er is gebeurd.

Paul raakte zijn koe kwijt. De timing was ongelukkig: want op precies hetzelfde moment raakte ook Patrick een koe kwijt. Zonder dat zij dit van elkaar wisten, ging eenieder op zoek naar zijn koe. ‘Ik kon mijn koe nergens terug vinden, maar twee jaar nadat ik het beest verloor, zag ik een koe die precies op de mijne leek,’ vertelt Patrick. Patrick benaderde de persoon die nu voor de koe zorgde. ‘Ik vertelde hem dat dit mijn dier is, dat ik haar terug wilde en daarnaast gecompenseerd wilde worden voor de opbrengsten die ik twee jaar lang had misgelopen.’ Deze persoon was Paul. Maar Paul geloofde het verhaal van Patrick niet.

Ik zag een koe die precies op de mijne leek.

Ruzie

Patrick zocht de leiders van het dorp op om zijn verhaal met hen te delen. Helaas zonder succes; de leiders deden niets. Ondertussen verspreidden de mannen ieder hun kant van het verhaal in hun eigen clan, een soort deelgemeenschap met een eigen leider.

Paul voelde zich niet goed bij deze ruzie waarbij steeds meer mensen betrokken raakten. Hij raadpleegde zijn buurman George, tevens een peace promoter van Labworomo, voor advies. Paul wilde zijn koe echt niet kwijt, aangezien het beest van grote waarde was voor zijn familie en de familie had het op dat moment niet breed. George deelde het probleem met de andere peace promoters in de vredescommissie van Labworomo. Patrick en Paul waren blij dat hun probleem hier werd besproken, omdat ze gehoord hadden dat deze commissie eerder al conflicten over land had opgelost.

De vredescommissie

De vredescommissie won zoveel mogelijk informatie in en het werd duidelijk dat Patrick de echte eigenaar van de koe was. De verklaring was logisch: Paul had in plaats van zijn eigen koe destijds, de koe van Patrick gevonden en meegenomen.

George ging het gesprek aan met Paul. ‘George zei tegen me dat als ik een menselijk hart had, ik de waarheid moest erkennen en mijn schuld moest terug betalen,’ zegt Paul. Dat alleen was nog niet heel overtuigend voor Paul, gezien zijn thuissituatie. Totdat George een scenario schetste van wat er zou gebeuren: het conflict zou op clan-niveau worden uitgevochten, met het risico dat er een dode zou vallen. Beter geeft Patrick de koe terug aan de echte eigenaar en betaalt de compensatie van 7,000 shillings. Paul wil voorkomen dat het uit de hand loopt en luistert naar het advies van zijn buurman.

Paul wil voorkomen dat het conflict uit de hand loopt.

Vriendschappelijke schouderklop

De mannen kijken elkaar lachend aan. Paul: ‘het duurde even, maar achteraf gezien ben ik blij dat ons conflict is opgelost.’ Patrick voegt daar aan toe: ‘Ik had nooit durven dromen dat dit alles met een goed einde zou aflopen.’ Hoewel de mannen zelf geen deel uitmaken van de vredescommissie, geven ze nu wel graag advies aan anderen. ‘Sommige mensen zien ons als hét voorbeeld hoe je na een ruzie weer vriendelijk met elkaar kunt omgaan,’ zegt Patrick, terwijl hij Paul een vriendschappelijke schouderklop geeft. Het is moeilijk voor te stellen dat deze twee mannen ooit vijanden waren.