6-03-2017

“Ik heb geleerd dat geweld niet normaal is”

Zoals in veel Latijns Amerikaanse landen heerst in Bolivia het mannelijkheidsbeeld van ‘machismo’. Dit houdt in dat van een man wordt verwacht dat hij stoer en dominant is. Mijn medereporter Fraukje en ik spreken drie jongeren die lessen over ‘mannelijkheid’ volgen. In de lessen is aandacht voor onderwerpen als huiselijk geweld. Ook komen alternatieve manieren van ‘mannelijk zijn’ aan bod.

Na de mis – het is en blijft een katholiek land – praten we met José. José is een jongen die Fraukje en mij al eerder was opgevallen. Tijdens het voorstelrondje, bij de dansavond én in de kerk stond hij vooraan met zijn gitaar en leidde met zijn stem de liederen die werden gezongen. Hij is 19 jaar en behoort tot de inheemse groep Guarayo uit het Amazone deel van Bolivia, even ten noorden van Santa Cruz. Jose heeft geen familie in zijn oorspronkelijke dorp.

Fysiek en psychisch geweld

Zijn ouders zijn uit elkaar gegaan nadat zijn vader een andere vrouw kreeg. Jose was toen 12 jaar. Zijn moeder werkt in een andere plaats. Voordat zijn vader vertrok was er in het gezin veel geweld. Zowel fysiek alsook psychisch. Zijn moeder werd geslagen en tegen Jose zelf werd vaak gezegd “Je bent mijn zoon niet”, of “Je bent een waardeloos kind”. Jose heeft altijd gedacht dat dit nu eenmaal het karakter van zijn vader was, dat dit zo hoorde en dat hij zich zelf waarschijnlijk ook zo moest gaan gedragen.

Totdat hij lessen over mannelijkheid kreeg. Door deze lessen heeft hij geleerd dat je een dergelijke situatie kunt veranderen, maar ook dat je je als man niet zo hoeft te gedragen. Dat je kunt veranderen. En belangrijker nog, dat hij niet zijn vader is en zich ook niet zoals hij hoeft te gedragen. Hij heeft geleerd dat hij zich met meer respect ten opzichte van vrouwen moet gedragen en dat geweld niet “normaal” is, in welke vorm dan ook.

Door de lessen weet ik: Ik ben niet mijn vader – José (19)

Gutierrez

Alcohol is een groot probleem.

Natalya, een spraakzame meid van 18, herkent het verhaal van geweld in huis. Ze is Beni-Moxo en groeide op in een dorp in het midden van Bolivia. Samen met haar broertje is ze hoofdzakelijk opgegroeid met haar moeder en stiefvader. Haar echte vader werkte als boer en kwam altijd al dronken thuis van zijn werk. Het was gebruikelijk dat onder werktijd al de nodige alcohol werd genuttigd en op haar vader had dit een zeer negatieve invloed. Door de alcohol was hij heel agressief, hetgeen hij vooral uitte richting haar moeder. Zij werd zwaar mishandeld.

Door de lessen over geweld tegen vrouwen en mannelijkheid heeft Natalya geleerd dat dit gedrag niet nodig is en zeker niet normaal is. Sterker nog, dat dit soort gedrag kan veranderen en dat toekomstige generaties het hopelijk anders zullen gaan doen.

Mijn vader kwam altijd al dronken thuis van zijn werk. – Natalya (18)

Respectvol omgaan met vrouwen en ouderen

Donato, een Weenhayabe-jongen, luistert en blijkt de verhalen van Natalya en Jose niet te herkennen. Hij groeide als 1 van 5 broers op bij zijn moeder. Zijn ouders waren wel getrouwd, maar zijn vader overleed toen hij 17 jaar was. Inmiddels is hij 23 en bezig met zijn tweede jaar in de opleiding milieukunde. Hij vindt landbouw interessant. Juist doordat hij met vrijwel alleen maar mannen is opgegroeid verwachtten Fraukje en ik van hem een meer macho houding. Niets is minder waar. Hij is de rust zelve. In tegenstelling tot de rest is hij niet Katholiek, maar Evangelisch. In het gebied waar hij vandaan komt (in het zuiden van Bolivia) is dat de meest voorkomende godsdienst. Hij zegt de lessen over geweld en mannelijkheid wel heel belangrijk te vinden, maar zelf heeft hij er weinig nieuws geleerd. Zijn ouders brachten hem altijd al bij dat je respectvol dient om te gaan met ouderen, maar ook met vrouwen.

Van mijn ouders leerde ik al respectvol om te gaan met ouderen en vrouwen. – Donato (23)

De gesprekken met de leerlingen brengen mij weer even terug in de tijd dat ik mijn onderzoek deed. Gelukkig gaat het met mijn Spaans ook steeds beter en ben ik het even kwijt dan vult Fraukje mij goed. Grappig genoeg begrijpt ook José ons krakkemikkige Spaans goed en kan hij zelfs een en ander “vertalen” voor zijn schoolgenoten. Ik vind het heel bijzonder om zo in gesprek te zijn met deze jongeren en ik verbaas me er echt over hoe open ze zijn tegen ons. Geweld in je gezin meemaken is al niet niets, dat ze daar dan met ons, witte, vreemde mensen over willen praten maakt hun verhalen des te indrukwekkender.

Wil jij er net als Monique voor zorgen dat nog meer kinderen les krijgen in Mannelijkheid en Geweld?

Doneer

 

31-10-2018

Moed

Bijna een maand is alweer voorbij sinds ik terug ben uit Bolivia, maar er is nog geen dag geweest dat ik er niet even aan heb teruggedacht. De reportersreis voor… lees verder

Reporter: Carol Dohmen
Land: Bolivia