12-07-2017

‘Brul van een Leeuw’

Het heeft geregend in Gulu (Uganda) en dat is goed nieuws voor de boeren. Maar, minder goed nieuws voor mensen die zich moeten verplaatsen. Over hele glibberige modderwegen proberen ze op de plek van bestemming te komen. Zo ook wij. Met ons busje glibberen we naar de volgende ontmoeting.

We zijn in Acholiland, een regio in het noorden van Uganda, en rijden naar het dorp Labworomo. Deze naam betekent ‘Brul van een Leeuw’, omdat er in dit gebied vroeger veel leeuwen zaten. We worden met traditionele zang en dans ontvangen. Een warm welkom! We zijn diep in het binnenland van Uganda, omringd door een prachtige natuur. Het lijkt wel een filmdecor en wij zitten er middenin.

Gruwelijkheden van de oorlog

Het gebied hier heeft een gewelddadige geschiedenis. De LRA is er tot tien jaar geleden actief geweest en veel mensen hebben enorm geleden onder de gruwelijkheden van de oorlog. Mannen werden ontvoerd en gedwongen om mee te vechten in het rebellenleger. Zelfs kinderen werden als soldaat ingezet.

Zeven keer ontsnapt

Ik spreek peace promotor Juru Walter. Hij is een 49-jarige man, gehuwd en vader van acht kinderen in de leeftijd tussen de negen en vijfentwintig jaar. Juru vertelt me wat hij zelf tijdens de oorlog allemaal heeft moeten meemaken. “Ik ben zeven keer ontvoerd door de LRA in de periode 1989-1991 en al die keren heb ik weten te ontsnappen. Ik begrijp nog steeds niet hoe me dat is gelukt. Mensen die wegliepen, werden over het algemeen terug gesleurd door de soldaten van de LRA en als ‘voorbeeld’ gebruikt om te laten zien wat er met je gebeurt als je wegloopt of weigert mee te werken.”

Spoorloos

Hij beschrijft de vreselijkste dingen en ik krijg de beelden niet meer uit mijn hoofd. Zelfs kindsoldaten werden voor zijn ogen gedood, sommige herkende hij van omringende dorpen. Slechts weinigen keerden terug en zelfs nu nog zijn er vele mannen en kinderen spoorloos. Waarschijnlijk zijn ze naar Zuid-Soedan meegenomen om daar te vechten. “Velen die de oorlog wel overleefd hebben, zijn net als ik, getraumatiseerd”, zegt Juru, “en velen moeten deze trauma’s nog verwerken.”

Velen zijn getraumatiseerd

Peace promoter

Juru is nu leider van een team van peace promoters dat actief is in de regio. Er zijn veel conflicten als gevolg van de 20 jaar oorlog; bijvoorbeeld over de verdeling van land tussen mensen die na lange tijd op de vlucht te zijn geweest, terugkeren, familieconflicten, geweld tegen vrouwen. De peace promoters bemiddelen bij al deze conflicten.

Alcoholmisbruik

Ook alcoholmisbruik is een groot probleem, met name onder jonge mannen. “Deze jonge mannen zien de toekomst vaak moeilijk in en hebben geen interesse in projecten met een lange termijnplanning. Ze geven de voorkeur aan leven bij de dag. Met als gevolg dat ze vaak weinig om handen hebben. Ze zorgen ervoor dat ze net genoeg verdienen met karweitjes om de hier bekende alcohol in zakjes te kunnen kopen. Daarmee brengen ze dan vaak de dag en avond door.”

Ze geven de voorkeur aan leven bij de dag

De vrouwen heten de reporters welkom met een dans die normaal gesproken mannen uitvoeren om te laten zien dat vrouwen dit ook kunnen.

 

Man-vrouwverhouding

Juru vertelt me hoe ze met de peace promoters aan dit probleem proberen te werken. “We organiseren meetings ook speciaal met deze jongeren. Door het opvoeren van toneelstukken over de diverse thema’s beogen we met de jonge mannen in gesprek te blijven.” Ook proberen ze het traditionele beeld dat er van mannen heerst, te veranderen. “Mannen werden lange tijd gezien als strijders. Echte mannen zijn mannen met overwicht, met name ten opzichte van hun ondergeschikte vrouwen.” Juru werkt samen met de religieuze leiders, de dorpsoudsten, en de jongen mannen die ze inmiddels al hebben weten te overtuigen, om dit beeld te veranderen en zo meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen te creëren.

Echte mannen zijn mannen met overwicht

Een belangrijke rol voor vrouwen

Juru is van mening dat vrouwen een belangrijke rol zouden moeten spelen in de samenleving. “Vrouwen zijn eerder dan mannen geneigd in actie te komen voor de gehele gemeenschap. Ze hechten waarden aan voedselzekerheid, gezondheidszorg en scholing voor de kinderen. Ze zouden de lokale agenda moeten bepalen zodat er betere voorzieningen in het dorp komen”.

Vrouwen kiezen eerder dan mannen voor de gehele gemeenschap.

‘Empoweren’ van vrouwen

In de praktijk pakt het helaas vaak anders uit en moet Juru vaststellen dat de vrouwen weinig in te brengen hebben. “Vrouwen worden niet altijd serieus genomen. Een grote groep mannen denkt dat ze een gebrek aan kennis en vaardigheden hebben. Maar, die mening deel ik niet! En gelukkig zijn we nu bezig met het ‘empoweren’ van de vrouwen en dat is goed nieuws!”, zegt Juru. Zo vertelt hij trots dat inmiddels 60% van de mannen in zijn district de positie van de vrouw erkent en hun vrouw aanmoedigt om voor zichzelf en de gemeenschap op te komen.

Dankbaarheid

Juru: “Ik ben ontzettend blij met het werk dat wij als peace promoters kunnen doen en wil hierbij ook mijn dankbaarheid tonen naar Mensen met een Missie als onmisbare partner bij de lokale projecten. Door Mensen met een Missie hebben wij de middelen ter beschikking om te bemiddelen tussen vijandige partijen. Zo strijden we voor duurzame vrede en tegen diepgewortelde problemen.”

Échte verandering

Ik ben erg onder de indruk van de enorme veerkracht van Juru en de vele mensen die we hier ontmoeten. Door ons gesprek heb ik opnieuw gezien dat de échte verandering uiteindelijk van de mensen zelf komt, zij maken het verschil. En Mensen met een Missie ondersteunt die mensen. Dat vind ik ontzettend waardevol.