11-07-2017

20 jaar op de vlucht door het redden van een kindsoldaat

Het redden van een kind in oorlogstijd kan je leven een totaal een andere wending geven. Het overkwam David, een vluchteling uit Gulu (Uganda).

Ik ontmoet David in vluchtelingenkamp Kiryandongo. 95% van de vluchtelingen hier komt uit Zuid-Soedan. David is relatief één van de weinige Internally Displaced People (IDP), maar zeker niet de enige die hier al jaren verblijft. Hij heeft veel meegemaakt en heeft nog steeds veel problemen. Gelukkig vindt hij steun bij de ‘Sacred Heart Sisters’.

Eigen hutjes en kleine stukjes land

Kiryandongo is geen vluchtelingenkamp waarbij tentjes op gestructureerde wijze zijn opgezet. In plaats daarvan hebben de meeste mensen hier zelf hun eigen hutje gebouwd en een klein stukje land voor zichzelf om eten te verbouwen. Zo ook David, die hier in 1998 arriveerde. In zijn geboorteplaats Gulu was hij catecheet. Hij gaf godsdienstonderwijs aan kinderen. Dezelfde kinderen die later door de Lord Assistence Army (LRA) werden meegenomen om deel te worden van dit leger. Daarnaast bood David als catecheet ook een vorm van psychische hulpverlening.

Leerling ontsnapt aan de LRA

‘Tijdens een vuurgevecht vlakbij de grens van Zuid-Soedan met Uganda wist een leerling van mij, Patrick, te ontsnappen uit de handen van de LRA. In drie weken tijd wist hij Gulu te voet te bereiken en vond hij mij,’ vertelt David. David herkende zijn leerling en hielp Patrick met de procedures om toegang te krijgen tot een ‘children home’ bij World Vision. Dit is een NGO die kinderen die hun familie zijn kwijtgeraakt een onderdak bood. Zij konden Patrick – toen 14 jaar – verwelkomen. Daar kon leerling Patrick zijn wapen inleveren en op die manier zijn bestaan als kindsoldaat achter zich laten.

Na drie weken te voet onderweg te zijn geweest, vond hij mij.

Zelf op de vlucht

Helaas kwam deze informatie terecht bij de LRA en was David, omdat hij Patrick had helpen ontsnappen uit het leger, niet meer veilig in Gulu. Hij was genoodzaakt om met zijn familie te vluchten. ‘De LRA zou me anders hebben vermoord,’ zegt David, met ernst in zijn ogen. David kwam terecht in het vluchtelingenkamp. Hij had geen geld, er was weinig eten en hij kon geen schoolgeld voor zijn kinderen betalen. Gelukkig werd hij aangemoedigd om zelf een stukje land te cultiveren. Een gedeelte van de oogst kon hij verkopen, zodat hij een beetje geld kon verdienen. Dit deed hij zo’n tien jaar.

De LRA zou me anders hebben vermoord.

Land in beslag genomen

Na die tien jaar, toen de oorlog eenmaal voorbij was, gingen veel vluchtelingen weer terug naar hun woonplaats. Dat bleek voor David niet mogelijk. Zijn land in Gulu was door anderen in beslag genomen. Hij wilde zijn land terug en probeerde een rechtszaak aan te spannen, maar faalde hierin. David: ‘Ik liep het risico om vermoord te worden door de mensen die mijn land wilden behouden. Ik was bang en besloot terug te gaan naar het kamp.’

Ik liep het risico vermoord te worden

De pijn wegnemen

Eenmaal terug in het kamp kreeg David opnieuw te maken met veel pech: zijn huis verbrandde door een ‘mysterious fire’. ‘Het voelde alsof ik alles had verloren, eerst mijn land in Gulu, nu mijn huis hier,’ vertelt David, ‘ik was enorm gestrest’. David had hevige hoofdpijnen en nachtmerries. Gelukkig ontmoette hij zuster Judith, één van de Sacred Heart Sisters. De capacitar-methode die deze zusters toepassen, heeft David veel goed gedaan.

David (rechts) maakt muziek om de reporters te ontvangen

Het is lastig om uit te leggen hoe de capacitar-methode precies werkt. Het gaat erom dat door oefeningen en door het gebruik van handen bepaalde spanningen worden weggehaald. ‘Zuster Judith kon mijn pijn wegnemen en leerde mij oefeningen wat ik moet doen als ik me slecht voel,’ zegt een dankbare David. De behandelingen geven hem rust. ‘Ik wist hoe ik andere mensen kon helpen als catecheet, maar ik kon mezelf niet helpen,’ lacht hij.

Ik kon mezelf niet helpen.

Landconflicten

Nog steeds heeft hij regelmatig last van hoofdpijn en nachtmerries. Hij maakt zich veel zorgen over zijn kinderen die school niet af kunnen maken. ‘Ik heb zes kinderen en ik kan mij hun schoolgeld niet veroorloven,’ legt David uit. Hij weet met zijn zorgen te leven, maar volgens David is er maar één optie om zijn toekomst en de toekomst van zijn kinderen te redden: zijn land in Gulu terugkrijgen. Gelukkig is David nu een proces gestart om zijn land terug te krijgen met behulp van Arlpi (Acholi Religous Leaders Peace Initiaive) in Gulu. Deze organisatie heeft veel ervaring met het oplossen van (met name land-) conflicten op lokaal niveau in deze regio.  Dit nieuwe proces biedt hoop voor David, maar de reiskosten om de vergaderingen van Arpli bij te wonen, blijven voor nu nog een probleem (zie ook het blog over Ben, bemiddelaar van landconflicten, die uitlegt dat reiskosten vaak een barrière vormen voor de voortgang van conflictbemiddeling).

De reiskosten blijven een probleem.

Trots

Of David spijt heeft van zijn heldendaad – een kindsoldaat redden – wat zijn leven compleet heeft veranderd? ‘Totaal niet’, antwoordt David. Sterker nog, hij heeft nog steeds contact met Patrick. ‘Patrick is nu 22 jaar, heeft werk, een vrouw en vier kinderen,’ vertelt David trots, ‘Patrick is mij zeer dankbaar wat ik voor hem heb gedaan.’ Ook weet David dat zijn daad gelukkig niet voor niets is geweest.

Of David spijt heeft? Totaal niet!

Duurzame vrede

Het is niet gek dat de aandacht voor een gebied waar weer in vrede verkeert, afneemt. Echter is verdere stabilisatie en werken aan verduurzaming van vrede nodig om een samenleving weer te versterken. Organisaties zoals  Sacred Heart Sisters en Arlpi (die ondersteunt worden door Mensen met een Missie) zijn dan ook heel belangrijk voor mensen zoals David. Ik vind het daarom goed dat het werk van deze organisaties wordt doorgezet.