27-02-2018

De pijn van de man

Lian Gogali heeft in 2008 de vrouwenschool Mosintuwu opgericht in Tentena op Sulawesi aan het meer van Poso. Ze richtte haar vrouwenschool op om hulp te bieden aan met name vrouwen om het verdriet en de haat ten opzichte van elkaar te leren uiten en te leren vergeven.

In Poso woedde tussen 1998 en 2005 een conflict tussen mosims en christenen. Het geweld laaide in die periode enkele keren heftig op en kostte aan zo’n 3000 mensen het leven. Er werden ook veel huizen vernield/verbrand. Lian komt uit Poso en deed onderzoek in de vluchtelingenkampen. Daar werd ze gegrepen door de verhalen van de vrouwen en ze besloot om iets te doen. Ze richtte de vrouwenschool Mosintuwu (betekenis: zusterlijke verbondenheid) op.

Door samen te ontwikkelen, vergeten ze de pijn die het conflict veroorzaakte

De zelfontwikkeling van vrouwen

De vrouwen – vanuit verschillende religieuze achtergronden – die naar de school gaan, krijgen een opleiding aangeboden, waarin ze hun rechten leren en hun talenten ontdekken. Door samen te ontwikkelen, vergeten ze de pijn die het conflict veroorzaakte. Het is een mooi verwekingsproces. De vrouwen die deelnemen zijn vrouwen uit de omgeving, voorheen huisvrouwen. Ze hebben een man die zich zorgen maakt. “Wat gaat mijn vrouw allemaal leren, wie kookt er en wie zorgt er voor de kinderen?” “Mijn vrouw gaat een lezing geven in het openbaar; dat wil ik niet.” “Mijn vrouw volgt mijn bevelen niet meer op.” “Mijn vrouw neemt mijn positie over als kostwinner.”

Creativiteit wordt gestimuleerd

De vrouwen ontwikkelen zich. Ze maken samen tassen van afvalplastic en verkopen die. Ze verbouwen groente en bouwen een markt. Ze maken kokosolie, waar een grote markt voor is. Ze verbouwen koffie en maken koekjes. Hun creativiteit wordt gestimuleerd en begeleid door de vrouwenschool van Liam. Zij leert hen marketingtechnieken en ze ontdekken hoe ze hun talent kunnen inzetten om geld te verdienen.

Lian in gesprek met de vrouwen van haar school

Geen toestemming vragen maar informeren

Al vlug maken de vrouwen meer geld dan hun man. Bovendien zijn de vrouwen nu wel veel van huis. Ik vraag Lian hoe ze de mannen betrekt bij de ontwikkeling van de vrouwen: ‘In het curriculum zit steevast de positie van de vrouw in het gezin en hoe de vrouwen kunnen omgaan met de pijn van de man. De vrouwen zijn gewend om bevelen op te volgen en toestemming te vragen voor alles wat ze doen. Wij leren ze om geen permissie te vragen, maar hun man te informeren wat ze doen en afspraken te maken hoe zaken in huis geregeld kunnen worden als zij weg zijn.”

Ik kan aan de mannen uitleggen waarom zij zich niet bedreigd hoeven te voelen als hun vrouw een eigen bestaan opbouwt

Mannen voelen zich buitengesloten

Dat gaat niet zonder slag of stoot. Regelmatig komen mannen verhaal halen bij Lian. Ik vraag of ze zich dan niet bedreigd voelt: “Nee hoor, het opent de mogelijkheid tot een gesprek en meer informatie. Ik kan uitleggen waarom het goed is dat hun vrouw zich ontwikkelt en een eigen bestaan opbouwt. Het is goed voor haar en voor het hele gezin. Ze kan haar kinderen beter begeleiden naar school en ze kan ook nog eens bijdragen aan het gezinsinkomen. Uiteindelijk is de hele gemeenschap beter af. Door met de mannen in gesprek te gaan, kan ik ze dat uitleggen. Dat is goed voor het gezin.”

De vrouwen van verschillende religieuze achtergronden in de klas

Hoe de man bij het curriculum wordt betrokken

In het huiswerk van de vrouwen zitten veel zaken die ze met hun man, hun familie en hun buren moeten bespreken. Het gaat dan om het bespreken van feiten, zoals hoeveel procent van de bevolking is moslim, christen, hindu, maar ook om hoe verhoud je je tot de andere geloven, hoeveel mensen van een ander geloof ken je. In het curriculum schrijven de man en de vrouw elkaar een persoonlijke brief en ook wordt aan mannen gevraagd welke onderwerpen in het curriculum behandeld zouden moeten worden. Zo wordt de man betrokken en begint hij het te accepteren.

Door de mannen te betrekken bij het opbouwen van de markt, wordt het ook hun verantwoordelijkheid

De rol van de man bij de markt

Op de markt worden mannen betrokken bij de bouw van de markt. Lian heeft samen met de vrouwen het ontwerp gemaakt, de basis staat, maar bleek tijdens ons bezoek aan de markt al niet stevig genoeg. De reporters zakten onder luid gelach van de dames door de bamboe bank. Lian: “We hadden het er juist in een discussie op de markt over hoe we de mannen nog meer kunnen betrekken. We gaan hen vragen de kramen steviger te maken en een dak te maken op de markt. Zo worden ze meer betrokken bij de markt en wordt het ook hun verantwoordelijkheid.

De vrouwen aan het werk op de markt

Bijzonder system van betaling

De markt heeft overigens een mooi systeem van betaling. De vrouwen verkopen de waren en geven het verdiende geld aan de coöperatie. De coöperatie houdt bij hoeveel ze verdiend hebben. Eenmaal per jaar krijgen ze het geld uitgekeerd om hun kinderen naar school te kunnen laten gaan, of bijvoorbeeld voor gezondheidszorg. Zo wordt voorkomen dat het geld verspild wordt aan sigaretten of drank van de mannen. Het verdiende geld wordt besteed aan de ontwikkeling van de gezinnen en de gemeenschap.

Heftige reacties

Sommige mannen van de vrouwen die naar school gaan reageren heel heftig en slaan zelfs hun vrouw, omdat ze niet meer doet wat hij zegt: “Lian biedt bescherming en bemiddelt. Als het moet, kan de vrouw een tijdje bij de school wonen”.

Sommige mannen willen scheiden. De oprichtster van de Plasticbank, Ibu Badra, heeft daar mee te maken. Haar man heeft haar verboden om in het openbaar te spreken en hij wil niet dat ze nog deelneemt aan de activiteiten van de Vrouwenschool. Lian steunt haar en probeert met haar man in gesprek te komen. Tot nu toe zonder succes. Het is de vraag hoe dit gaat aflopen. Hij dreigt van haar te scheiden, wanneer ze niet luistert en dit terwijl Ibu Badra de Plasticbank heeft opgezet. Ze runt de bank met zes andere vrouwen met groot succes.

De emancipatie van de vrouw is in Nederland ook niet zonder slag of stoot tot stand gekomen

De Plasticbank

De Plasticbank zamelt gebruikt plastic in. Plastic wordt op Sulawesi gewoon in de tuin verbrand met het andere afval. Ook wordt het vaak gewoon in de natuur gedumpt. De vrouwen stimuleren volwassenen en ook kinderen om plastic bij hen in te leveren. Ze krijgen daarvoor punten, waarmee ze weer producten als zeep, tandpasta, een boek, of een schrift kunnen kopen. De vrouwen houden de verdiende punten nauwgezet bij. Zij maken van het plastic prachtige tassen, die ze dan weer verkopen. Natuurlijk kochten wij er allemaal een paar. De vrouwen dragen zo op veel verschillende manieren bij aan de ontwikkeling van Poso. Er wordt minder plastic verbrand of in de natuur gegooid, mensen krijgen de benodigde levensmiddelen in ruil voor plastic. Kinderen krijgen schriften, potloden en boeken en de vrouwen verdienen aan de verkoop van hun producten. Bovendien hebben ze erg veel plezier in het ontwerpen en maken van de tassen. Het mes snijdt aan veel kanten.

Nu nog de mannen mee krijgen, maar ach waar hebben we dat meer gehoord. Ook in Nederland is de emancipatie van de vrouw niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. De vrouwenschool Mosintuwu in Tentena bestaat pas sinds 2008